Wigilijne potrawy przyrządzamy na oliwie, oleju i maśle. Nasi przodkowie skrupulatnie przestrzegający postu, uczynili prawdziwą rozkosz dla podniebienia.
Wigilia w domach magnackich składała się z 12 dań. W domach szlacheckich i bogatych mieszczan serwowano dziewięć wigilijnych dań. Wieś natomiast miała dań siedem.
Na dworskim stole i stole mieszczańskim w wigilię podawano do wyboru: barszcz czerwony z kiszonych buraków z fasolą (potem i obecnie uszka z farszem grzybowym) zupę grzybową z łazankami lub zupę rybną z migdałami, pierogi z kapustą i grzybami, karp smażony, karp w galarecie, karp w szarym sosie, szczupak faszerowany, łazanki zapiekane z kapustą i grzybami, kluski z makiem i miodem, kulebiak lub cebulaki, kapelusze borowików nadziewane farszem grzybowym zapiekane na maśle, kompot wigilijny ugotowany z suszonych owoców.
Na deser podawano różne ciasta: strucla z makiem, zawijaniec z masą śliwkową, kakaową, makowce na kruchym spodzie mocno lukrowane, chały słodkie z kruszonką, baby drożdżowe gotowane, pierniki przekładane różnymi masami i mnóstwo różnych ciasteczek. Podawano również owoce cytrusowe, suszone bakalie, orzechy włoskie, laskowe itp. Kutia była też obowiązkowo podawana na deser.
W chatach chłopskich na wieczerzę wigilijną podawano:
- żur z grzybami, zupę z konopi zwaną siemieńcem lub siemieniatką, kapustę z grochem lub fasolą,
- polewkę z suszonych śliwek, gruszek, jabłek, grycok, rzepę suszoną lub smażoną na oleju,
- karp smażony, kompot wigilijny z suszonych owoców.
Po głównych jadłach podawano ciasta: drożdżowe z kruszonką, struclę makową i z masą śliwkową a dla dzieci słodkie makiełki.
Dzisiaj urządzamy wigilię nie tak bogatą jak nasi przodkowie, ale zawsze staramy się zachować tradycję. Smak i ceremoniał potraw wigilijnych mają dar wywoływania wspomnień i marzeń o przyszłości, o tym co przyniesie kolejny rok.
Wielu Polaków wierzy w przesądy. Przytoczę jeden z nich mówiący, że tak jak w Wigilię – tak przez cały następny rok. Dlatego w ten dzień powinniśmy być uśmiechnięci, unikać sporów i kłótni, utrzymać porządek w domu, odnosić się do swoich bliskich z życzliwością i szacunkiem.
Anna Zaucha – szkolny Pedagog
